Resultaten samenwerken aan opschaling van circulaire waterketens via evenementen

De druk op het Nederlandse watersysteem neemt snel toe. Toenemende droogte, extremere neerslag en aanhoudende uitdagingen rond waterkwaliteit raken niet alleen overheden en waterbeheerders, maar worden ook steeds zichtbaarder bij evenementen. Wateroverlast, hitte, beperkingen in de beschikbaarheid van zoet- en drinkwater en strengere eisen aan afvalwater vormen een groeiende uitdaging voor organisatoren. Tegelijkertijd staan Nederland en de watersector voor ambitieuze doelen: voldoen aan de Kaderrichtlijn Water in 2027 en de transitie naar een volledig circulaire economie in 2050.

Deze opgaven vragen om meer dan technische optimalisaties. Er is een fundamentele transitie nodig in de volledige waterketen én in de manier waarop samenleving en gebruikers omgaan met water. Sinds 2024 werken daarom evenementenorganisatoren, overheden, waterbeheerders, drinkwaterbedrijven, kennisinstellingen en bedrijven samen in de meerjarige samenwerking ‘Opschaling circulaire waterketens via evenementen’. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in het testen, leren en opschalen van circulaire oplossingen.

Evenementen als living labs en window to society

Evenementen zijn bij uitstek geschikt om te fungeren als living labs: tijdelijke, afgebakende systemen waarin innovatieve waterketenoplossingen onder realistische omstandigheden kunnen worden getest. Tegelijkertijd vormen festivals en andere evenementen een krachtige window to society. Ze maken de wateropgave concreet, zichtbaar en ervaarbaar voor grote en diverse publieksgroepen die via traditionele beleidscommunicatie vaak moeilijker te bereiken zijn.

De samenwerking bouwt voort op de Green Deal Circular Festivals en werkt toe naar een waterketen met minimaal verbruik, maximaal hergebruik, geen vervuiling en netto-nul uitstoot. Door technische innovaties, gedragsverandering en beleidskaders te verbinden, wordt de watertransitie zichtbaar en toepasbaar gemaakt – zowel op evenementen als daarbuiten.

Bundeling van krachten

In 2025 is binnen de samenwerking gewerkt aan:

• Etalageprojecten, waarin evenementen worden ingezet als living labs en showcase voor circulaire wateroplossingen.

• Monitoring en onderzoek naar nut en noodzaak, haalbaarheid en schaalbaarheid van innovaties.

• Publiekscampagnes die evenementen benutten als window to society voor een sociaal-maatschappelijk inclusieve watertransitie.

• Samenwerking aan randvoorwaarden en barrières voor opschaling, zoals regelgeving, kosten en organisatie.

• Versterking van het ecosysteem waarin circulaire wateroplossingen kunnen doorgroeien, binnen én buiten de evenementensector.

Every Drop Counts - Decibel outdoor

Drie etalageprojecten in 2025

Achterhoek – Zwarte Cross
In de Achterhoek stond de Zwarte Cross centraal: een vierdaags muziek-, motorcross- en cultuurfestival met 272.500 bezoekers, waaronder circa 37.000 campinggasten. Onder de titel ‘Wijwater’ is voortgebouwd op eerdere resultaten met onder meer decentrale afvalwaterzuivering, lokale lozing van gezuiverd water, eigen drinkwaterproductie uit grondwater en onderzoek naar waterberging in de bodem. Daarnaast werd een publiekscampagne ontwikkeld met de slogan ‘Eigen water eerst’ en vond een landelijke conferentie plaats op het festival.

Partners: Zwarte Cross, Waterschappen Rijn & IJssel en Vechtstromen, Vitens, Gemeente Oost Gelre, Samenwerking Water Regio Achterhoek+, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Jotem Water Solutions, Nijhuis Saur Industries, MTD, Royal Eijkelkamp, Altop, Bronbemaling.com en Water4All.

Noord-Brabant – Decibel outdoor & Awakenings
In Noord-Brabant startte in 2025 een provinciebrede samenwerking rond Decibel outdoor en Awakenings Festival op de Beekse Bergen. Samen trokken deze evenementen circa 180.000 bezoekers en bijna 105.000 campinggasten. Met technologische innovaties en de publiekscampagne  ‘Every drop counts’ lag de focus op waterbesparing en bewust gebruik, onder andere door inzet van oppervlaktewater en hergebruik van gezuiverd douchewater voor toiletspoeling.

Partners: Awakenings, Decibel outdoor, Waterschappen De Dommel en Brabantse Delta, Brabant Water, Provincie Noord-Brabant, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Nijhuis Saur Industries en Tijdelijke Water Techniek.

Metropoolregio Amsterdam – DGTL & SAIL
In de Metropoolregio Amsterdam werd de samenwerking opgezet met DGTL en SAIL, vanuit de ambitie om tijdelijke evenementen in te zetten als katalysator voor de stedelijke watertransitie. DGTL ontving ruim 54.000 bezoekers op het NDSM-terrein; SAIL trok tijdens vijf dagen 2,3 miljoen bezoekers rond het IJ. De focus lag op inzicht in waterbalansen, bewust watergebruik en experimenten met duurzaam gebruik van oppervlaktewater in de openbare ruimte.

Partners: DGTL, SAIL, Waternet, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Gemeente Amsterdam, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Nijhuis Saur Industries, Capgemini, MTD, BESE Elements en Team Infra.

‘Wijwater’ Zwarte Cross

Wat is getest en onderzocht

In de etalageprojecten zijn in 2025 diverse technologische en sociale innovaties getest en onderzocht. Met watermeters werd de waterbalans van deelnemende evenementen in beeld gebracht en via publiekscampagnes en gedragsonderzoek werd bewust watergebruik gestimuleerd én onderzocht. De partners werkten samen aan het scheiden en verwerken van urine voor herwinning van nutriënten. Daarnaast zijn uiteenlopende oplossingen onderzocht en getest, zoals buffering van afvalwater, vacuüm- en waterloze toiletten, hergebruik van douchewater, decentrale zuivering met lokale lozing, irrigatie met effluent, productie van eigen drinkwater, bodem- en drainageonderzoek voor wateropslag, realtime temperatuurmonitoring, en natuurlijke oppervlaktewaterfilters.

Inzicht in de waterbalans: meten is weten

De metingen in 2025 laten zien dat inzicht in de waterbalans van evenementen nog in de kinderschoenen staat, maar cruciaal is voor verdere verduurzaming. De analyses tonen onder meer dat meerdaagse evenementen met camping de grootste waterfootprint hebben, vooral door douchegebruik, en dat leidingenspoelwater voor legionellapreventie een vaak onderschatte grootverbruiker is. Alternatieve waterbronnen bieden kansen, maar worden begrensd door technische en juridische randvoorwaarden. Ondanks veelbelovende pilots is de waterketen op festivals nog grotendeels lineair.

Belangrijke inhoudelijke inzichten

Uit het onderzoek blijkt onder andere dat eenvoudige, robuuste oplossingen beter functioneren onder de variabele omstandigheden van evenementen dan complexe systemen. Buffering van afvalwater met gedoseerde lozing blijkt momenteel het meest kosteneffectief. Urineverwerking werkt technisch goed, maar vraagt bundeling van volumes voor rendabele opschaling. Hergebruik van effluent en alternatieve waterbronnen wordt vaker beperkt door regelgeving dan door techniek, terwijl slimme monitoring juist grote besparingskansen biedt.

Evenementen als katalysator voor maatschappelijke verandering

De publiekscampagnes en het gedragsonderzoek bevestigen de kracht van evenementen als window to society. Ervaringsgerichte en speelse interventies vergroten het bewustzijn sterker dan informatie alleen. Sociale normen blijken bepalend: zichtbaar duurzaam gedrag werkt aanstekelijk. Innovaties maken duurzaamheid tastbaar en bereiken ook doelgroepen die normaal minder met de wateropgave bezig zijn. Daarmee fungeren festivals als katalysator voor systeemverandering, nieuwe normen en versnelling van samenwerking binnen de watersector.

Conclusies over opschaling

De resultaten van 2025 laten zien dat circulaire wateroplossingen bijdragen aan zuiniger drinkwatergebruik en beter afvalwaterbeheer. Veel innovaties functioneren technisch goed, maar leveren op dit moment nog beperkte volumewinst op. Hun grootste waarde ligt in het aantonen dat ze uitvoerbaar, acceptabel en opschaalbaar zijn. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat opschaling niet alleen een technische opgave is: financiële, juridische, organisatorische en governance-condities zijn minstens zo bepalend.

Vooruitblik

De samenwerking Opschaling circulaire waterketens via evenementen laat zien hoe evenementen kunnen bijdragen aan de watertransitie, zowel als testlocatie als maatschappelijke versneller. De inzichten uit 2025 vormen een stevige basis voor verdere opschaling – binnen de evenementensector én richting permanente toepassingen in steden, woonwijken en bedrijventerreinen. Zo worden tijdelijke festivals stepping stones naar een structureel circulaire waterketen. 

Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen en inzichten? Meld je aan voor de community of practice of neem contact op met Laura van de Voort.

Fotocredits: Decibel outdoor, Kevin Verkruijssen voor Hardstyle Mag (2022)